Калядная гісторыя

Колькі незвычайных падзей адбываецца напярэдадні Нараджэння Хрыстова! Цікавымі ўспамінамі падзялілася са мной жыхарка Валожына, ураджэнка вёскі Вуглы Галіна Сцяпанаўна Аксіневіч. Кранальную гісторыю ёй расказаў бацька.

Было гэта перад самымі калядамі ў адзін з пасляваенных гадоў. Юны Сцяпан ездзіў на суседнюю Стаўбцоўшчыну на заробкі. Там разам з іншымі маладымі людзьмі будаваў хаты ў вёсках, што спалілі фашысты. Татальная беднасць заставіла юнака – таксама пагарэльца – узяцца за цяжкую работу кіламетраў за дзесяць ад бацькоўскай хаты.

У вечар куцці напарнікі з’ехалі дадому раней, Сцёпу як самага маладога пакінулі дарабіць пачатае і забраць у гаспадара разлік. Так атрымалася, што з выездам трохі прыпазніўся – падвяла старая вупраж, але хлопец быў упэўнены – да цемры даедзе. Дома чакала хворая маці, ды і сем’ям сяброў патрэбна было перадаць атрыманыя за работу прадукты. Кіламетраў пяць стары конь ішоў даволі шпарка, але раптам стаў – з месца не зрушыць. Малады чалавек і сам ужо “асалавеў”, таму разумеў: старой жывёліне нават пугай спрыту не дабавіш. З цяжкасцю, амаль цягнучы за сабой каня, дабраўся да першай хаты ў бліжэйшай вёсцы. Іншага выйсця не бачыў, як папрасіцца на начлег. Калі ж на стук адчыніліся дзверы, на марознае паветра вырваўся невыносна прыемны водар свежаспечанага хлеба. Аднак гаспадыня аказалася не толькі не ветлівай, але і да крыўднага падазронай. Яна адмовіла хлопцу ў прытулку і нават за любыя грошы не згадзілася прадаць хоць кавалак хлеба. У роспачы падарожнік рушыў далей, хоць і баяўся, што стомлены конь з хвіліны на хвіліну зваліцца з ног. На самым краі вёскі заўважыў хацінку – старую, маленькую. У адным з невялічкіх акон зіхацеў агеньчык газавай лямпы. Ісці ноччу праз лес – страшна, спрабаваць стукацца ў іншыя дамы – рызыкуеш зноў атрымаць абразу. Таму вырашыў: гэта яго апошні шанс.    

Дзверы адчыніла бабуля. Яна нават не дала магчымасці звярнуцца да яе з просьбай. “Заходзь, сыночак, на вуліцы сцюдзёна, ты ж замерз ушчэнт, сядай да печкі”, – прыгаворваючы стала збіраць на стол няхітрую куццю. Пасля таго, як неспадзяваны госць падсілкаваўся, пажылая жанчына сказала: “Я табе на сынавым ложку пасцялю”. Юнак жа настолькі стаміўся, што яму было ўсё-роўна, дзе спаць. Таму, як толькі месца для начлегу было гатова, скруціўся пад кажухом і праз імгненне заснуў. Сярод ночы прачнуўся з адчуваннем трывогі. Расплюшчыўшы вочы, убачыў: у нагах сядзіць гаспадыня. Сказаць, што спалохаўся – нічога не сказаць. Пазней, калі дзяліўся ўспамінамі, казаў, што здранцвелі не толькі рукі і ногі, а нават душа. У галаве адна адну з вар’яцкай хуткасцю змянялі думкі: “Што ёй патрэбана? Можа хоча мяне забіць? Можа варожа?” Тая ж сядзела ціхенька, не варушылася. Раптам паднялася і паправіла яго падушку. У гэты момант хлопец адчуў: бабуля пагрозы не ўяўляе. Сам сабе даў каманду: “Спі, што будзе, тое будзе”. І… заснуў.

Ураніцы прачнуўся ад гукаў, што даносіліся з боку печы. Бабуля, як нічога і не было, рыхтавала сняданне. Хлопцу стала сорамна за начныя страхі, ён нават вырашыў, што ўсё гэта яму проста прыснілася, і з радасцю сеў за стол. Падзякаваў за прытулак і пачастунак, павіншаваў гаспадыню са святам і пачаў развітвацца.  Раптам тая і кажа: “Сыночак, можа я цябе напалохала, даруй, мой родны. Ты ж гэтак падобны на майго сына Васечку, што з вайны не прыйшоў, што мне здавалася, быццам гэта ён. Усю ноч каля ложка прасядзела, нагледзецца не магла. Радавалася: сынок на Каляды завітаў. Не злуйся на старую…” Юнак разгублена маўчаў. Ціха сказаў: “Бывайце!” і ступіў за дзверы. Толькі ў дарозе да яго па-сапраўднаму дайшоў сэнс сказанага і перажытага бабуляй. Ён паганяў каня і плакаў. Размазваў па твары слёзы і шкадаваў беднага Васечку, яго адзінокую матулю, уласных бацькоў, якія напэўна сперажываліся, не дачакаўшыся яго ўчора з дарогі…

Пасля Сцяпан некалькі разоў наведваў старую знаёмую, перадаваў гасцінцы ад сваёй маці. Аднойчы ніхто не адчыніў яму дзверы – добрай жанчыны не стала. Ён доўга перажываў гэту смерць, а пасля ўсё жыццё  ўспамінаў той калядны вечар, калі самім сваім існаваннем хоць на некалькі гадзін падарыў матулі здавалася б немагчымую сустрэчу з сынам.

Валянціна КРАЎНЕВІЧ

Вы можаце пакінуць каментарый або зваротную спасылку з вашага сайта.

Пакінуць каментарый


приёмная главного редактора


   
Powered by WordPress | Compare Best Sprint Phone Deals Online. | Thanks to Credit Card Deals, Best CD Rates and Sell cars